Задать вопрос
Рубрикатор всех статей

Табыстар мен шығыстарды есепке алу
01.04.2015

Автор:
Авторские материалы, размещенные на сайте, выражают экспертное мнение и носят рекомендательный характер. Материалы основаны на нормативных актах, действительных на момент публикации.
Для поиска на странице нажмите CTRL+F
«Бухгалтерлікесепкеалужәнеқаржыесептілігітуралы» ҚР2007 жылдың28 ақпанындағы№ 234-III Заңынасәйкес(арықа­рай– Бухгалтерлікесепкеалужәнеқаржыесептілігітуралызаң), табыстар– бұлқұрылтайшыларменқатысушылардыңжарналарынабайланыстыемес, капитал­дыңартуынаалыпкелетінактивтердіңартуы, өсуі, немесеміндеттемелердіңазаюынысанында, есепберукезеңіішіндегіэкономикалықпайданыңкөбеюі.
БухгалтерлікесепкеалужәнеқаржылықесептіліктуралыЗаңғасәйкес, шығыстар– бұлактивтердіңжұмсалуы, азаюы, немесеміндеттемелердіңпайдаболуынәтижесіндеесептікезеңішіндеэкономикалықпайдалардыңазаюы, бұлқұрылтайшыларменқатысушылардыңоныңалуынабайланыстыемескапиталдыңазаюынаалыпкеледі.  
Табыстардыесепкеалу
№ 2 ҚЕҰС-кесәйкес, тауарлардысатудантүскентабыстыесепкеалудатануүшінмынадайкритерийлердісақтаукерек:
–  субъекттауарғаарналған, меншікқұқығынабайланыстыайтарлықтайқауіптерменпайдаларды, сатыпалушығаберді;
–  субъект, әдеттеменшікқұқығыменойшабайланыстырылғандәрежедебасқаруғаендіқатыспайдыжәнесатылғантауарларғабақылаужасаудысақтамайды;
–  табыс сомасы сенімді түрде өлшене алады;
–  операцияға байланысты экономикалық пайдаларды субъект алады деген ықтималдық бар;
–  операцияға байланысты жұмсалған немесе келешекте күтілетін шығындар сенімді түрде өлшене алады.
Егер табыс меншік құқығына байланысты айтарлықтай қауіптерді сақтаса, субъект оны мойындамайды, мысалы:
–  кепілдіктің стандартты талаптар шегінен шығатын қанағаттандырмайтын пайдалану сапалары үшін кәсіпорында жауапкершілік сақталғанда;
–  нақты сатудан пайда алу сатып алушының тауарларды сатуына байланысты болғанда;
–  жөнелтілген тауарлар орнатылуға тиіс болғанда, ал орнату әлі орындалмаған шарттың едәуір бөлігін құрғанда;
–  сатып алушының сату шартында белгіленген себеп бойынша сатып алу мәмілесін бұзу құқығы бар болғанда және субъект қайтару ықтималдығын анықтауға қабілетсіз болғанда.
№ 2 ҚЕҰС-ке сәйкес, егер мынадай талаптар қанағаттандырылса, көрсетілетін қызметтерді ұсынудан түскен табыс танылуы мүмкін:
–  табыс сомасы сенімді түрде өлшене алады;
–  субъект операцияға байланысты экономикалық пайдаларды алады деген ықтималдық болады;
–  есеп беру кезеңінің соңындағы жай-күй бойынша операцияның аяқталу сатысы сенімді бағалана алады;
–  операцияны жүзеге асыру үшін кеткен шығындар және оны аяқтау үшін қажет шығындар сенімді өлшене алады.
Табыс алынатын немесе алынуға тиіс орнын өтеудің әділ құнымен өлшенеді. Алынған немесе алынуға тиіс орын өтеудің әділ құны субъект ұсынған кез келген сауда және көтерме жеңілдіктер сомасын шегерумен болуға тиіс.
Кәсіпорын кәсіпорынның өз атынан алынған немесе алынуға тиіс экономикалық пайдалардың тек жалпы түсімдерін ғана табысқа кіргізеді, бұл ретте акциздер, қосылған құнға салықтар сияқты үшінші тараптардың пайдасына алынған барлық сомалар табыстан алынып тасталады.
Табыс бухгалтерлік есепке алуда, есептеу және сәйкес келу ұстанымы бойынша танылады.
Есептеу ұстанымы ақшалай қаражатты жасалған мәміле нәтижелері бойынша алу фактісі бойынша емес, оларды жұмыс істеп тапқан кезде табыстар танылады дегенді білдіреді. Табыстар жұмыс істеп табылған кездегі кезеңде танылады.
МЫСАЛДАР:
1.     Кәсіпорын тауарды сату сәтінен бастап 1 жыл кепілдік мерзімімен тауарларды сатады. Осы мерзім ішінде сатып алушы кез келген себеп бойынша тауарды қайтарып бере алады және ол үшін толық көлемде төленген ақшаны алуға құқылы. Осындай қайтарып берулер көлемі жылына сатулардың 2%-нан аспайтынын алдығы тәжірибе көрсетіп берді. Табыстықайсәттетанығанжөн?
Табыс сату сәтінде танылатын болады, өйткені сатушы-кәсіпорын қауіптердің кішігірім үлесін өзіне сақтап қалады, бірақ бұл ретте сатылған тауарлардың күтілетін қайтаруларына түзету жасау керек.
2.     «А» компаниясы «В» компаниясына 400 000 тг сомасына жабдық сатты. Бұл жабдықты орнату үшін сатып алушы 140 000 тг қосымша төлеу керек. Орнатылмаған күйде бұл жабдықты пайдалануға болмайды.Табысты қай сәтте таныған жөн?
Бұл жағдайда сату бойынша операция аяқталмаған. Табыс тек жабдықты орнатқан соң ғана танылатын болады.
3.     Баспа кітап дүкеніне сатылмаған кітаптарды қайтару және тиісті өтемақы алу мүмкіндігін көздейтін шарттармен кітаптар сатады. Сатылмаған кітаптардың санын ">

...

Для получения полного доступа к сайту, Авторизуйтесь или купите полный доступ, либо пройдите бесплатную регистрацию!


вернуться назад