Рубрика статей

Жауапкершілігіне тартудың жалпы тәртібі
01.04.2015

Автор:
Авторские материалы, размещенные на сайте, выражают экспертное мнение и носят рекомендательный характер. Материалы основаны на нормативных актах, действительных на момент публикации.
Для поиска на странице нажмите CTRL+F

Жұмыскер түсіндірмесі

Жұмыс беруші тәртіптік жазаны қолданғанға дейін қызметкерден жазбаша түсініктеме талап етуге міндетті. (Еңбек кодексінің 73‑бабының 2‑тармағы).

Түсініктеме жұмыскерден тәртіпсіздік орын алуының барлық жағдайларын және тәртіпсіздік істеген жұмыскердің кінәсінің анықтау үшін қажет. Мұндай процедура жұмыскерге орын алған ситуация бойынша позицияны айқындап, жұмыс берушіге оның әрекеті немесе әрекетсіздігі себептерін түсіндіру мүмкіндігін, ал жұмыс берушіге ситуацияны нақты бағалау және шешім жасау – сәйкес тәртіп жазалары шараларын қолдану немесе қолданбау мүмкіндігін береді.

Түсініктемелерді талап ету үшін жұмыскерге тәртіпсіздікке қатысты түсініктеме туралы талап болатын жазбаша түрде хабарлама жіберу қажет. Хабарлама жұмыскерге жекелей немесе хабарламасы бар тапсырыс бойынша пошта арқылы жіберіледі.

Жұмыскердің түсініктеме беруден бас тартуы

Жұмыскерлер қандай да бір түсініктеме беруден бас тартатын жағдайлар болады. Алайда жұмыскердің түсініктеме беруден бас тартуы оған жаза қолданылуына кедергі келтірмейді. Жұмыскер бас тартқан жағдайда әкімшілік өкілдері түсініктеме беруден бас тарту туралы акт жасалып, онымен жұмыскер танысады. Актіге куәгерлер қатысуымен қол қойылады.

Тәртіп жазасын қолдану туралы акт

Тәртіп жазасы жұмыс беруші арқылы оның актілерін – бұйрық немесе өкім шығару арқылы қолданылады. Бұйрықта немесе өкімде оны қолдану негіздері, яғни жұмыскерге жаза қолданылып отырған нақты тәртіпсіздік көрсетілуі тиіс.

Жаза қолданылатын жұмыскер акт шығарылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде оған қол қоя отырып танысуы тиіс (Еңбек кодексінің 73‑бабының 6‑тармағы).

Жұмыскердің тәртіп жазасын қолдану туралы актімен танысудан бас тартуы

Жұмыскер актімен танысуды қолымен бекітуге бас тартқан жағдайда тәртіп жазасын қолдану туралы актінің өзіне сәйкес жазба жасалады.

Жұмыскерді тәртіп жазасын қолдану туралы актімен жеке таныстыру мүмкін болмаса, жұмыс беруші жұмыскерге хабарламасы бар тапсырыс бойынша хатпен акт жіберуі тиіс.

Жұмыскерге қатысты тәртіп жазасы түрін қалай анықтау қажет?

Жұмыс беруші өз қарастыруы бойынша тәртіп жазасы түрін анықтайды. Бұл ретте ол еңбек міндеттерін орындамау немесе тиісінше орындамау себептері мен негіздерін анықтауы қажет.

Жұмыс беруші тәртіптік жазаның түрін айқындау кезінде жасалған тәртіптік теріс қылықтың мазмұнын, сипатын және ауырлығын, оны жасаудың мән-жайларын, қызметкердің оның алдындағы және одан кейінгі тәртібін, еңбекке деген көзқарасын ескеруге тиіс. Тәртіптік жаза түрін анықтау барысында тәртіпсіздік сипаты, келтірілген зиян, оны жүзеге асыру жағдайлары мен негіздері, сонымен қатар, жұмыскердің алдыңғы жүріс‑тұрысы мен еңбекке қарым‑қатынасы ескеріледі (Еңбек кодексі 73‑бабының 3‑тармағы).

Тәртіп жазасын қолдану кезіндегі шектеулер

Жұмыскерге тәртіп жазасын қолдану туралы жұмыс беруші актіні мына кезеңдерде қолдануға тыйым салынады:

жұмыскердің уақытша жұмысқа қабілетсіздігі;

мемлекеттік және қоғамдық міндеттерді орындау кезеңіне жұмыскерді жұмыстан босату;

жұмыскердің демалыста болмауы;

жұмыскердің іссапарда болуы.

Бір тәртіпсіздік үшін екі тәртіп жазасын қолдануға бола ма?

Әрбір тәртіпсіздік үшін жұмыскерге тек бір тәртіп жазасы қолданылады (Еңбек кодексінің 73‑бабының 4‑тармағы).

Тәртіп және материалдық жазаларға бір мезгілде жол беріле ме?

Жұмыс берушінің заңнама бойынша бір тәртіпсіздік үшін жұмыскер тәртіп және материалдық жауапкершілікке тартылуына тыйым салынбайтынын білу маңызды.

Егер тәртіп жазасының мақсаты тәртіпсіздікті кесу болса, материалдық жазаның мақсаты жұмыс берушіге, соның ішінде, тәртіпсіздік нәтижесіндегі зиянды орнына келтіру  болып табылады.

Бұл ереже ҚР Жоғарғы сотының 2003 жылдың 19 желтоқсанындағы № 9 «Еңбек дауларын шешу барысында соттардың заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы»  нормативтік қаулысында (22.12.2008 ж. жай‑күйі бойынша өзгерістері және қосымшалар) бекітілген, оған сәйкес тәртіпсіздік үшін жұмыскер тәртіп жауапкершілігіне ғана емес, тәртіп жазасына жатпайтын құқықтық әрекеттің басқа да түрлеріне тартыла алады (материалдық жауапкершілікке тартылу, жұмыстан шеттетілу, сыйлықақыдан айыру т.б.).

Тәртіп жазасын қолдану тәртібін қадағаламау неге әкеледі?

Жұмыс берушінің тәртіп жазасын қолдану тәртібін қадағаламау сот талқылауына жиі әкеледі, ал олар өз кезегінде жазаның қолданылуына жол бермеуге әкеледі. Себебі егер жұмыскер тәртіп жазасына келісім бермесе, ол жаза қолданылуы туралы білген сәттен бастап бір жыл ішінде оған шағым келтіруге құқылы.

Еңбек инспекторының тексеруі

Жұмыскердің бұзылған құқықтарын қорғау тәсілдерінің бірі – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау департаментіне өтініш беру.

Егер жұмыскер Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау департаментіне тәртіп жазасын заңсыз деп тану туралы өтінішпен жүгінсе, жұмыс беруші  еңбек инспекторының дауланатын тәртіп жазасын қолдануға қатысты барлық құжаттарды сұрайтынына дайын болуы тиіс. Бұл жұмыскердің түсініктемесі, жұмыскерді жазаға тартуға қатысқан жағдайда тәртіп комиссиясының отырысы хаттамасы болуы мүмкін.

Сұралған құжаттардың негізінде инспектор жұмыскердің тәртіп жауапкершілігіне тартылуының заңдылығына талдау жасайды. Егер тәртіп жазасын қолдану тәртібі немесе мерзімдері бұзылса, инспектор жұмыс берушіден жаза қолданудан бас тартуды талап ететін еңбек заңнамасының бұзылуын жою туралы ұйғарым жасайды.

Сот талқылаулары

Жұмыскерлер үшін тиімдірегі тәртіп жазасын заңсыз деп тану туралы шағым өтінішімен сотқа жүгіну болып табылады.

Жұмыс беруші соттар жұмыс беруші жұмыскерден тәртіп жазасын қолдану алдында талап етуі тиіс түсініктемелерді тексеретінін ескеруі тиіс, одан кейін қандай да бір жауапкершілікке тарту негіздемелер тексеріледі. Егер жаза қолдану тәртібі бұзылса">

...

Для получения полного доступа к сайту, Авторизуйтесь или купите полный доступ, либо пройдите бесплатную регистрацию!


вернуться назад