+7 (727) 346-83-53 Алматы
+7 (7172) 36-64-64 Астана
Рубрика статей

Ұйым мүлкінің есебі мен сақталуы
01.04.2015

Автор:
Авторские материалы, размещенные на сайте, выражают экспертное мнение и носят рекомендательный характер. Материалы основаны на нормативных актах, действительных на момент публикации.
Для поиска на странице нажмите CTRL+F

Бухгалтерлік есеп ұйымның қызметі, оның мүліктік және қаржылық жағдайы туралы ақпараттың қалыптасуы болып табылатын көптеген мәселелерді шешеді. Осыған байланысты бухгалтерлік есеп түрлі қызметтерді атқарады, олардың ішінде ақпараттық, бақылаушылық қызмет, кері байланыс қызметі, аналитикалық қызмет, мүліктің сақталу қызметі бар. Автор соңғы қызметке оқырмандардың назарын аудартады.

 

Активтердің сақталуын қамтамасыз ету

Азаматтық кодекстің 115-бабына сәйкес, «Мүлiктiк игiлiктер мен құқықтарға (мүлiкке): заттар, ақша, соның iшiнде шетел валютасы, қаржы құралдары, жұмыс, қызмет, шығармашылық-интеллектуалдық қызметтiң объектiге айналған нәтижелерi, фирмалық атаулар, тауарлық белгiлер және бұйымды дараландырудың өзге де құралдары мүлiктiк құқықтар мен басқа да мүлiк жатады».

Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 28 ақпандағы № 234-ІІІ «Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы» Заңының (бұдан әрі – Заң) 13-бабы активтер – дара кәсiпкер немесе ұйым өткен оқиғалар нәтижесiнде бақылап отырған, болашақта экономикалық пайда алу күтiлетiн ресурстар деп түсіндіреді.

Сәйкесінше, активтер өткен операциялар немесе оқиғалар нәтижесінде алынған мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтарға саятын қаржылық есептіліктің элементтері ретінде құндық бағаға ие болып, олардан болашақта табыс күтіледі.

Қазіргі таңда кәсіпорындардағы  актив ұғымына сәйкес келетін заттарды, ақшалардың сақталуын қамтамасыз ету мәселесі аса өзекті болып отыр.

 

Есепті ұйымдастыру

Заңның 8-бабында бухгалтерлік есепті ұйымдастыруды, оның ішінде ұйым жасайтын барлық операцияларды бухгалтерлік есепте көрсету тәртібін регламенттейтін, бекітілген ішкі құжаттардың болуын қамтамасыз ететіні айтылады. Бұл барлық операцияларды, активтердің сақталуы, ұрлау деректерін болдырмау мен анықтау бойынша шараларын, бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық есептілік құруда қатеге жол бермеу бойынша шараларды тиімді жүргізу үшін қажет. Сондай-ақ, дербес аудиторлар немесе аудиторлық ұйымдарды тарту арқылы басқаруды қамтамасыз ететін ішкі бақылауды ұйымдастыру маңызды.

Басшылық немесе дара кәсiпкер есеп жұмысының көлемiне қарай:

1)  бас бухгалтер басқаратын құрылымдық бөлiмше ретiнде бухгалтерлiк қызмет құруды;

2) штатқа бас бухгалтер лауазымын енгiзудi;

3) бухгалтерлiк есептi жүргiзудi және қаржылық есептiлiктi жасауды шарт негiзiнде бухгалтерлiк немесе аудиторлық ұйымға немесе кәсiби бухгалтерге берудi;

4) бухгалтерлiк есептi жеке жүргiзудi жүзеге асыра алады.

Материалдардың есебін дұрыс ұйымдастырудың маңызды жағдайларының бірі олардың экономикалық жіктеуі болып болып табылады, соған сәйкес тауарлы – материалдық қорлардың келесідей топтары бөліп көрсетіледі:

1.   Шикізаттар мен материалдар. Олар өнімнің материалдық негізін құрайды. Олар өнеркәсіпте пайдалануға арналған алғашқы сала өнімдері. Шикізаттің негізгі топтары: өсімдік дақылдар (мысалы, мақта), мал шаруашылығы өнімдері (жүн, былғары) және минералды заттардың көптеген топтары (боксит рудасы, мырыш). Материалдар – негізінен еңбек құралдары ретінде қолданылатын өндірістің түрлі заттық элементтерін білдіретін қорлар түрі.

2.   Сатып алынатын жартылай фабрикаттар – өндеудің белгілі бір сатысынан өткен, бірақ әлі де дайын өнім болып саналмайтын шикізат және материалдар. Олардың өндірістік процестегі рөлі шикізат пен негізгі материалдардің рөліне тең.

3.   Отын. Отын өндірістік процесте де, әлеуметтік-мәдени аяда, да маңызды рөлге ие.  Ауылшаруашылық дақылдары өндіріс технологияларын, көп жағдайда мал өсіру ісін машина-трактор паркі мен автомобиль көлігінің жұмысынсыз елестету мүмкін емес. Отын энергетикалық (электр қуаты мен буды жасау үшін), технологиялық (өндірістік процесті жүзеге асыру үшін), қозғалтқыштық (көлікке арналған жанармай) және шаруашылық мұқтаждықтары үшін (ғимараттар мен үй жылытулары үшін) болып бөлінеді. Отын дайын өнімнің құрамына кірмейді, тек оны әзірлеуге қатысады.

4.   Ыдыс және ыдыстық заттар – бұл әртүрлі материалдар мен дайын өнімдерді орау, буып-түю, тасымалдау және сақтау үшін пайдаланатын заттар.

5.   Қосалқы бөлшектер, машиналар мен құрал жабдықтардың тозған бөлшектерін жөндеу және ауыстыру үшін қызмет етеді.

6.   Өзге де материалдар өзіне аталмыш ұйымда материалдар, отын немесе қосалқы бөлшектер ретінде, пайдалана алатын, негізгі құралдардың шығарылып тасталуынан алынған материалдарды, өндіріс қалдықтарын, түзетуге келмейтін ақшаларды енгізеді.

7.   Басқа жаққа қайта өңдеуге берілген материалдар – бұл сырт ұйымдардың өңдеуіне тартылған және одан кейін одан алынған өнімдердің өзіндік құнына қосылатын материалдар.

8.   Құрылыс материалдары – құрылыс салушы ұйымдар есепке алынатын, құрылыс бөлшектерін жасау, ғимараттар мен құрылыстардың бөліктерін және конструкцияларын бөлу және көтеру үшін тікелей құрылыс және монтаж жұмыстары процесінде пайдаланатын материалдарды, сондай-ақ, құрылыс мұқтаждықтары үшін қажетті өзге де тауарлы-материалдық қорларды (мысалы, жарылғыш заттар) білдіреді. 

Тауарлы-материалдық қорлар есебінің негізгі міндеттері, барлық материалдық құндылықтардың сақталуын қамтамасыз ету, олардың қозғалысы мен дұрыс қолданылуын бақылауды орнату, қорлардың белгіленген нормалары мен шығыстарын бақылау, белгіленген тәртіпте жұмсалуы тиіс қолданылмаған материалдардың уақытын анықтау, компания қоймасындағы қалдықтар туралы нақты мәлімет алу болып табылады.

Тауарлы-материалдық қорлардың сақталуын қамтамасыз етіп, оларды есепке дұрыс қ">

...

Для получения полного доступа к сайту, Авторизуйтесь или купите полный доступ, либо пройдите бесплатную регистрацию!


вернуться назад